توصیه کودی عمومی گندم

مدیریت تغذیه گیاه

مديريت تلفيقي تغذيه گياه، به صورت استفاده هوشمندانه از تركيب بهينه منابع آلي، معدني و بيولوژيكي عناصر غذايي با هدف استفاده از منابع ذاتي خاک در يک تناوب زراعي براي دستيابي به عملكرد و توليد بهينه بدون آسيب رساندن به اكوسيستم خاک تعريف مي‎شود. به عبارت ديگر مديريت تلفيقي تغذيه گياه با حفظ حاصلخيزي خاک و فراهم نمودن عناصر مورد نياز گياه در سطح بهينه، منجر به توليد پايدار محصول به ميزان مورد انتظار مي‎گردد. استفاده مداوم از مقادير بالاي كودهاي شيميايي اثرات منفي بر توليد پايدار محصول داشته و استفاده نابجاي آن‎ها مي‎تواند به آلودگي محيط زيست منجر شود .كشاورزي پايدار چيزي جز مديريت ماده آلي خاک و استفاده نسبي از كودهاي آلي، بيولوژيک، كود سبز، بقاياي گياهي و انواع كمپوست نخواهد بود. از آن جايي كه كودهاي آلي به تنهايي قادر به تأمين نيازهاي غذايي محصولات كشاورزي پر بازده در كشاورزي امروزي نيست، استفاده تلفيقي از كودهاي شيميايي، آلي و زيستي راه حل مناسبي در توصيه كود مي‎باشد. از طرف ديگر، استفاده توأم كودهاي شيميايي و آلي مي‎تواند به بهبود شرايط فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي خاک كمک كرده و به دنبال آن سبب افزايش ميزان كربن آلي و عناصر غذايي خاک گردد.

مقدار مصرف کودهاي نیتروژنه

نيتروژن يک عامل كليدي در دستيابي به عملكرد مطلوب در غلات است. گندم در دوره رشد خود احتياج زيادي به نيتروژن قابل جذب دارد. در تعيين ميزان نيتروژن مورد نياز گياه، استفاده از آزمون خاک، پتانسيل توليد (يا به عبارت ديگر ميزان برداشت نيتروژن توسط گندم)، اقليم منطقه، شوري منابع خاک و آب و سيستم‎هاي كشت مي‎بايست مد نظر قرار گيرند.

در زراعت گندم ديم مقدار مصرف كود نيتروژنه بسته به ميزان نيتروژن اوليه خاک، ميزان رشد و عملكرد مورد انتظار و ميزان و توزيع بارندگي پاييزه و بهاره دارد. در اين بين ميزان بارندگي‎هاي بهاره كه بتواند رطوبت خاک و نياز رشد گياه را تا پايان دوره رشد تأمين نمايد از اهميت خاصي برخوردار است. اگرچه نياز اقتصادي مصرف نيتروژن براي ارقام مختلف گندم ديم بر حسب ميزان و توزيع بارندگي در سال زراعي متفاوت مي باشد، اما با متوسط مصرف 50 الي 60 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار (به ترتيب معادل 110 الي130 كيلوگرم اوره در هكتار) مي‎توان به عملكردهاي مطلوب در بارندگي‎هاي 300 الي 375 ميلي‎متر دست يافت. اين مقادير براي سيستم تناوبي آيش - گندم توصيه شده است. (چنانچه سيستم تناوبي به علوفه (لگوم)- گندم تغيير يابد، مصرف نيتروژن براي گندم به طور متوسط 10 الي 20 كيلوگرم در هكتار كمتر خواهد بود).

زمان و نحوه مصرف کودهاي نیتروژنه

تنظيم و تطبيق برنامه كود پاشي نيتروژن (سرک دهي) بر اساس مراحل رشد گندم، اهميت علمي و عملي زيادي دارد. جذب نيتروژن از مرحله نشايي آغاز شده و در مرحله گلدهي به حداكثر مي‎رسد. چهار مرحله اساسي در رشد گندم شامل 1-پنجه زني، 2-ساقه دهي، 3-خوشه دهي و 4-پر شدن دانه مي‎باشد كه تأمين نيتروژن مورد نياز در اين مراحل از اهميت ويژه‎اي برخوردار است.

گياه گندم اگر در تاريخ مناسب كاشته شود به طور معمول قبل از خواب زمستانه، جوانه‎زده و توليد پنجه مي‎كند. اگر چه در اين شرايط مقدار ماده خشک توليد شده كم بوده و نياز نيتروژنه آن نيز كم مي‎باشد، اما نياز به مصرف نيتروژن براي استقرار خوب و توليد پنجه‎هاي قوي ضروري است. در صورتي كه تاريخ كاشت به گونه‎اي باشد كه با انجام آبياري اول گياه سبز گرديده و استقرار يافته باشد و شرايط براي انجام آبياري نوبت دوم قبل از فصل يخبندان نيز فراهم گردد، اولين نوبت مصرف نيتروژن قبل از آبياري دوم و به ميزان 9۲ درصد كل كود نيتروژنه برآورد شده براي كل فصل رشد مي‎باشد.  بديهي است در اين شرايط تا حد زيادي عمل پنجه‎زني گندم قبل از شروع فصل سرما و يخبندان صورت مي‎گيرد. در شرايطي كه امكان آبياري نوبت دوم قبل از شروع فصل سرما وجود نداشته باشد (دير كاشت يا كاشت كرپه) مصرف كود نيتروژنه به بعد از فصل سرما و در زمان تكميل پنجه زني موكول مي‎گردد.

در خاک‎هاي با بافت ريز و سنگين (رسي و لوم رسي)و متوسط (لوم)، يک سوم 30 تا 40 درصد نيتروژن در مرحله قبل از آب دوم (شروع پنجه زني قبل از شروع سرماي زمستاني)، يک سوم در مرحله تكميل پنجه زني و پس از گذراندن سرماي زمستاني و يک سوم در مرحله ساقه دهي (ظهور اولين گره در ساقه) و يا تشكيل خوشه (متورم شدن ساقه و يا شكم خوش) مصرف مي‎شود. در خاک‎هاي با بافت درشت و سبک (شني)  بهتر است نيتروژن در چهار مرحله، همزمان با آب دوم و شروع پنجه زني، تكميل پنجه زني، ساقه دهي و گلدهي مصرف شود. در صورت امكان و به ويژه در خاک‎هاي نسبتاً سبک بهتر آن است كه 25 درصد نيتروژن كل در مرحله شكم خوش (متورم شدن ساقه) و 65 درصد بعد از گلدهي و شروع پرشدن دانه‎ها مصرف گردد.

در زراعت گندم ديم، دو سوم مقدار كود نيتروژنه توصيه شده مي‎بايست در پاييز (ترجيحاً كود نيترات آمونيوم) هم زمان با كشت به صورت جاي گذاري زير بستر بذر در فاصله 7 تا 9 سانتيمتري بذر مصرف شود. يک سوم باقيمانده نيز در صورت وجود بارندگي‎هاي بهاره بصورت سرک در فاصله زماني نيمه دوم اسفند تا نيمه اول فروردين ماه بصورت سرک توصيه مي‎شود. در مناطقي كه دو سوم كود نيتروژنه در پاييز مصرف شده، در صورت عدم وجود بارندگي بهاره از مصرف كود سرک خودداري شود. به دليل اينكه در روش جاي گذاري، بيش از 40 كيلوگرم در هكتار نيتروژن خالص در زير بذر رشد ريشه را محدود مي‎نمايد لذا توصيه مي‎شود براي بيش از 40 كيلوگرم نيتروژن خالص، مصرف كود به روش تقسيط صورت گيرد. به علاوه هرگز نبايد كود نيتروژنه آمونيومي را با بذر در نوار كشت با عمق يكسان مصرف كرد چرا كه اين عمل باعث سوزش بذر و عدم جوانه زني آن خواهد شد. (بر اين اساس نمي‎توان بيش از 10 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار را به همراه بذر در يک عمق مساوي مصرف نمود).

مقدار مصرف کود فسفره

مقدار كاربرد كودهاي فسفره بسته به نوع، زمان و روش مصرف متفاوت است. آزمون خاک براي توصيه مصرف كودهاي فسفره توصيه مي‎شود. حد بحراني فسفر در خاک 15 ميلي‎گرم در كيلوگرم در نظر گرفته می‎شود. به عبارت ديگر احتمال پاسخ گندم به مصرف كودهاي فسفري هنگامي كه در خاک مقدار فسفر قابل استفاده، كمتر از 15 باشد افزايش مي‎يابد.

زمان و نحوه مصرف کودهاي فسفره

 توصيه بر اين است كه تمام كود فسفره قبل از كاشت گندم و يا هم زمان با كاشت بذر مصرف گردد. مصرف فسفر در اين دوره تأثير زيادي بر روي تعداد پنجه و توسعه سيستم ريشه‎اي دارد. به دليل تثبيت فسفر در خاک و عدم تحرک آن در مقايسه با كودهاي نيتروژني بهتر است كود فسفره با دستگاه بذركار-كودكار، در زير بذر به فاصله 5 تا 10 سانتي متر قرار گيرد. در كل مصرف كودهاي فسفره به صورت نواري نسبت به روش دست پاش و يا پخش سطحي از اولويت بيشتري برخوردار است، ضمن اينكه مقدار كود مصرف شده به 50 تا 75 درصد مقدار محاسبه شده براي پخش سطحي كاهش مي‎يابد. اين ميزان بستگي به مقدار فسفر قابل استفاده خاک دارد.

توصیه مصرف پتاسیم

 براي بدست آوردن يک عملكرد مطلوب، تأمين عنصر پتاسيم براي گندم ضروري است. با توجه به مصرف بي‎رويه كودهاي نيتروژني و فسفري و مصرف اندک كودهاي پتاسيمي، در بسياري از موارد مقدار برداشت پتاسيم از خاک بيش از سرعت آزاد سازي اين عنصر از كاني‎ها مي باشد. كمبود پتاسيم در خاک‎هاي با بافت سبک و شني، بيشتر مشاهده مي‎شود. گياه گندم در مرحله ساقه رفتن بيشتر از ساير مراحل به پتاسيم احتياج دارد، در اين مرحله 5 تا 8 كيلوگرم در هر هكتار پتاسيم از خاک جذب مي‎گردد بنابراين با مصرف كودهاي پتاسيمي مي‎توان اين كمبود را جبران نمود.  

كاه گندم منبع با ارزشي است كه حدود 85 درصد از پتاسيم جذب شده توسط گياه در تركيب آن قرار دارد. پتاسيم مقاومت گياه در برابر آفات و بيماري‎ها و صدمات ناشي از تنش‎هاي سرمايي و گرمايي را بالا برده و همچنين سبب افزايش بازدهي استفاده از كودهاي نيتروژني نيز مي‎شود.

انواع کودهاي پتاسه

کلرور پتاسیم با نام تجارتی موریات پتاسیم:  اين تركيب حاوي 50 تا 52 درصد پتاسيم معادل 60 تا 63 درصد K₂O است. اين كود براي زراعت برنج توصيه شده و در گياهان حساس به كلر مثل تنباكو و سيب زميني و در اراضي شور قابليت مصرف ندارد.

سولفات پتاسیم با نام تجارتی سولفات دو پتاس:  اين تركيب حاوي 42 تا 44 درصد پتاسيم خالص معادل 50 تا 53 در صد اكسيد پتاسيم و 18درصد گوگرد بوده.

نیترات پتاسیم با نام تجارتی کود شوره:  اين تركيب حاوي 13 درصد نيتروژن و 37 درصد پتاسيم بوده و در كشت‎هاي با صرفه مثل درختان ميوه، توتون، پنبه و سبزي‎ها توصيه مي‎گردد.

مقدار مصرف کودهاي پتاسه

تمصرف كود پتاسه مي‎بايست بر اساس آزمون خاک صورت گيرد. حد بحراني پتاسيم قابل استفاده در خاک 200 ميلي‎گرم در كيلوگرم گزارش شده است . به عبارت ديگر در صورتي كه مقدار پتاسيم قابل استفاده خاک كم تر از 200 ميلي‎گرم دركيلوگرم باشد احتمال پاسخ به كاربرد كود افزايش مي يابد. ميزان كاربرد كودهاي پتاسيمي بسته به نوع و زمان مصرف متفاوت است. در صورت كاربرد كود به صورت نواري در كنار بذر مقادير توصيه شده به نصف كاهش مي‎يابد. در زراعت ديم به دليل اينكه اغلب مزارع داراي پتاسيم بالا مي‎باشند مصرف خاكي كود پتاسه توصيه نمي‎شود.

زمان و نحوه مصرف کودهاي پتاسه

تمام كود پتاسه قبل از كاشت مصرف و با ديسک يا دندانه زير خاک قرار داده مي‎شود. در صورتي كه پتاسيم موجود در خاک براي رفع نياز گياه كافي نباشد و كود پتاسيمي نيز قبل از كاشت مصرف نشده باشد، مصرف سرک كلرور پتاسيم در يک نوبت در مراحل اوليه رشد گندم توصيه مي‎گردد. براي افزايش كارايي كودهاي پتاسيمي مي‎توان اين كود را با دستگاه بذركار، كودكار در رديف كشت بذر قرار داد، با اين روش ميزان مصرف كود پتاسيمي كاهش خواهد يافت.

در مراحل انتهاي پنجه زني و اواسط ساقه‎دهي استفاده از كودهاي قابل حل در آب كه حاوي مقادير مناسبي پتاسيم باشند به مقدار 10 تا 20 كيلوگرم در هكتار توصيه مي‎شود. براي دستيابي به عملكردهاي بالای محصول، مصرف سرک كودهاي حاوي پتاسيم بالا به صور ت كود آبياري و يا محلول پاشي در مراحل گلدهي (قبل از ظهور خوشه) و شيري شدن دانه كمک به سزايي در پر شدن دانه‎ها و افزايش عملكرد گندم را به همراه خواهد داشت .

کاربرد گوگرد

 گوگرد به صورت يون سولفات جذب گياه گندم مي‎شود. كمبود گوگرد در خاک‎هاي معدني با زهكشي مناسب، بافت درشت و ماده آلي كم وجود دارد. در بررسي‎هاي بعمل آمده مشخص گرديده كه ميزان گوگرد قابل استفاده، 37 درصد از خاک‎هاي تحت كشت گندم دركشور كم تر از حد بحراني (12 ميلي گرم در كيلوگرم) مي‎باشد. به عبارت ديگر حدود 37 درصد از اراضي تحت كشت گندم به كاربرد گوگرد نيازمندند.  نسبت نيتروژن به گوگرد در بافت گياهي براي تشخيص كمبود گوگرد مهم است و حد بحراني آن در بافت گياهي گندم 13.7 تعيين گرديده است. حد بحراني گوگرد (به صورت سولفات) 12 ميلي‎گرم در كيلوگرم مي‎باشد. كاربرد كودها با بنيان سولفات، نظير سولفات آمونيوم و سولفات پتاسيم مي‎تواند در رفع كمبود گوگرد در گياه گندم مؤثر واقع شود، با اين حال كاربرد گوگرد به صورت پودري، گوگرد پاستيل و يا كودهاي آلي گرانوله گوگردي نيز به عنوان منابع مهم تأمين گوگرد مورد نياز گندم شناخته شده‎اند. به دليل اينكه گوگرد در خاک ابتدا مي‎بايست به كمک فرايندهاي بيولوژيكي به سولفات تبديل و سپس توسط گياه جذب گردد، كاربرد مستقيم آن الزاماٌ همراه با باكتري‎هاي اكسيد كننده گوگرد (تيوباسيلوس‎ها) توصيه مي‎گردد.  مقدار مصرف گوگرد بسته به نوع آن متفاوت است. گوگرد پودري و پاستيل به ميزان 250 تا 300 كيلوگرم در هكتار توصيه مي‎شود. به دليل سهولت در مصرف گوگرد پاستيل كاربرد آن نسبت به گوگرد پودري ارجحيت دارد. گوگرد همراه با مواد آلي نيز قابل مصرف مي‎باشد. به ويژه در شرايطي كه استفاده از باكتري‎هاي اكسيد كننده گوگرد امكان پذير نيست، مصرف گوگرد به همراه مواد آلي به ويژه كودهاي حيواني توصيه مي‎گردد. گوگرد آلي گرانوله نيز از ديگر انواع كودهاي آلي است كه حاوي گوگرد مي‎باشد.

توصیه کاربرد عناصر کم مصرف

سولفات روي متبلور:  اين تركيب حاوي 21 درصد روي بوده و حد بحراني مصرف آن درخاک 0.7ميلي‎گرم بر كيلوگرم مي‎باشد.  مصرف خاكي هر 2 سال يكبار حدود 60 تا 80 كيلوگرم در هكتار در هنگام تهيه زمين با خاک مزرعه مخلوط مي‎گردد. محلول پاشي آن با غلظت 3 تا 5 در هزار در 2 تا 3 نوبت با فاصله حداقل هر 15 روز يک بار بوده كه اولين نوبت مصرف آن از مرحله پنجه‎زني آغاز مي‎شود .

سولفات آهن متبلور:  اين تركيب حاوي 20 درصد آهن بوده و حد بحراني آن در خاک 6 ميلي‎گرم بر كيلوگرم مي‎باشد. مصرف خاكي آن توصيه نمي‎شود ولي محلول پاشي با غلظت 3تا 5 در هزار در 2 تا 3 نوبت با فاصله حد اقل 15 روز يک بار توصيه مي‎شود. (اولين نوبت از مرحله پنجه‎زني آغاز مي‎گردد).

سولفات منگنز متبلور:  اين تركيب حاوي 28 تا 32 درصد منگنز بوده و حد بحراني آن در خاک 10.5 ميلي‎گرم بر كيلوگرم مي‎باشد. مصرف خاكي آن هر 2سال يكبار حدود 40 تا 60 كيلوگرم در هكتار در هنگام تهيه زمين با خاک مزرعه مخلوط مي‎گردد. (محلول پاشي، با غلظت 3 تا 5 در هزار در 2 تا 3 نوبت با فاصله هر 15 روز يک بار بوده كه اولين نوبت مصرف آن از مرحله پنجه‎زني آغاز مي‎گردد).

سولفات منگنز مس: اين تركيب حاوي 25 درصد مس بوده و حد بحراني آن درخاک 0.2 ميلي‎گرم بر كيلوگرم مي‎باشد. مصرف خاكي آن هر 2 سال يكبار حدود 20 تا 30 كيلوگرم در هكتار در هنگام تهيه زمين با خاک مزرعه مخلوط مي‎گردد. (محلول پاشي، با غلظت 3 تا 5 در هزار در 2 تا 3 نوبت با فاصله هر 15 روز يک بار بوده كه اولين نوبت مصرف آن از مرحله پنجه‎زني آغاز مي‎گردد).

کاربرد مواد آلی در تولید گندم

ايران در منطقه خشک و نيمه خشک واقع شده است و ميزان كربن آلي در بيش از 60 درصد از اراضي تحت كشت كمتر از يک درصد و در بخش قابل توجهي از آن كم تر از 0.5 درصد مي‎باشد. بررسي‎ها نشان داده است كه به ازاي افزايش هر گرم كربن آلي در كيلوگرم خاک (معادل 0.1 در صد يا 3 تن در هكتار) عملكرد دانه گندم به طور ميانگين 286 كيلوگرم در هكتار افزايش مي‎يابد .

منابع تأمين مواد آلي داراي تنوع زيادي است و شامل انواع كودهاي حيواني، كمپوست حاصل از بقاياي محصولات كشاورزي نظير شاخه و برگ گياهان، سبوس برنج و كلش گندم، ضايعات نيشكر و پسته، ضايعات كارخانه‎هاي قند، چاي خشک كني، چوب و كاغذ و كشت و صنعت‎هاي توليد قارچ خوراكي، كمپوست حاصل از تخمير زباله‎هاي شهري، پودر استخوان و ساير مواد قابل تجزيه گياهي و حيواني است كه علاوه بر اصلاح نسبت كربن به نيتروژن، غلظت عناصر غذايي مورد استفاده گياهان زراعي را در خاک افزايش مي‎دهند. به علاوه مديريت صحيح زراعي و اعمال كشاورزي حفاظتي از جمله انتخاب تناوب زراعي مناسب، استفاده از كود سبز، استفاده از بقاياي كاه و كلش محصولات و انجام خاکورزي حفاظتي كمک شاياني در حفظ و ارتقاي كربن آلي خاک مي‎نمايد.

مصرف کودهاي دامی در زراعت گندم: ميزان مصرف كود دامي بستگي به درجه پوسيدگي، نسبت كربن به نيتروژن و نوع آن دارد. به عنوان مثال ميزان كود دامي قابل توصيه از منابع كود گاوي كمپوست شده (پوسيده) با درجه رسيدگي بالا در خاكي كه ميزان كربن آلي آن كمتر از يک درصد باشد 15- 20 تن در هكتار است و كود مرغي 5 تا 6 تن در هكتار مي‎باشد. (استفاده از كودهاي مرغي در مزارع بهتر است، از نوع كودهاي مرغي فرآوري شده باشد).

مصرف کودهاي کمپوست و ورمی کمپوست در زراعت گندم:  از كودهاي كمپوست زباله شهري در صورتي كه ازكيفيت خوبي بر خوردار باشد مي‎توان 20 تا 25 تن در هكتار و از كود‎هاي ورمي كمپوست 5 تا 10 تن در هكتار در زراعت گندم استفاده نمود. مهم ترين مساله در مصرف كودهاي كمپوست و ورمي كمپوست قيمت بالا آن‎ها مي‌باشد.

کود سبز:  يكي از راه‎هاي افزايش ماده آلي خاک استفاده از كود سبز در تناوب زراعي مي‎باشد. منظور از كود سبز، برگرداندن شاخ و برگ گياهان عمدتاً از تيره بقولات به واسطه شخم زدن و افزودن آن به خاک پس از رشد كافي و بدون برداشت محصول است. اثر كود سبز بر خصوصيات فيزيكي خاک همانند كود حيواني مي‎باشد.  در صورتي كه از گياهان تيره بقولات به عنوان كود سبز استفاده شود، تمام نيتروژن تثبيت شده به خاک بر مي‎گردد.

كودهاي سبز در بيشتر مواقع از گياهان خانواده بقولات هستند، گياهاني از جمله خلر، لوبيا روغني، انواع لوبيا، چاودار، شبدر، جو و گندم سياه به عنوان كود سبز در كشت آبي مورد استفاده قرار مي‎گيرند. اين گياهان به خوبي در خاک‎هاي فقير رشد كرده و در بهبود باروري و ساختمان خاک‎ها موثر مي‎باشند.  كود سبز را حداقل دو هفته قبل از كاشت گندم به خاک بر مي‎گردانند، چنانچه درصد مواد خشبي كود سبز بالا بوده و نيتروژن آن كم باشد، مي‎بايست با فاصله زماني طولاني‎تري از كاشت گندم به خاک برگردانده شود. در صورتي كه از گياهاني مثل يونجه يا شبدر به عنوان كود سبز استفاده مي‎شود مي‎بايست ابتدا آن‎ها را با ماشين آلاتي مانند كولتيواتور و پنجه غازي از پائين طوقه قطع نمود تا خشک گردند و يا آن‎ها را با علف كش مناسب خشک نمود و 3 تا 4 هفته بعد، در وضعيت گاورو بودن خاک، شخم زده شوند. در غير اين صورت اين گياهان مجدداً رشد كرده و به صورت علف هرز با محصول گندم رقابت پيدا خواهند كرد.

ماش نيز مي‎تواند به عنوان كود سبز مورد استفاده قرار گيرد. اين گياه، گرمسيري و تابستانه بوده و داراي نياز حرارتي زيادي است. ماش پس از سبز شدن به خشكي مقاوم بوده و در اراضي سبک و غني از مواد آلي يا خاک‎هاي شني رسي توليد بيشتري دارد. از آن جايي كه ماش حاصلخيزي خاک را بهبود مي‎بخشد از جايگاه ويژه‎اي در تناوب زراعي با گندم برخوردار است. در مواردي كه از بقولات به عنوان كود سبز استفاده شود به دليل تثبيت زيستي نيتروژن توسط اين گياهان، مي‎توان تا 100 كيلوگرم در هكتار از ميزان مصرف كود ازته كاست.

کاربرد اسید هاي هیومیک و محرك هاي رشد گیاه

اسيدهيوميک تأثير به سزايي در بهبود شرايط شيميايي، فيزيكي و بيولوژيكي خاک براي رشد گندم ايفا مي‎نمايد. به علاوه كاربرد اسيد هيوميک كارايي استفاده از عناصر غذايي از جمله فسفر را افزايش مي‎دهد.  نوع مايع اسيد هيوميک را مي‎توان به صورت بذرمال در زمان كشت گندم مصرف نمود. اين عمل شرايط سبز شدن و جوانه زدن دانه را بهبود مي‎بخشد. به علاوه اسيد هيوميک را مي‎توان در زمان پنجه زني، ساقه دهي و يا قبل از ظهور خوشه همراه با آبياري مصرف نمود. كاربرد محلول‎هاي اسيد هيوميک از طريق سيستم آبياري و محلول پاشي و يا مصرف بذر مال امكان پذير مي‎باشد. تاكنون محرک‎هاي رشد مختلفي معرفي شده‎اند. در اين بين كاربرد اسيدهاي آمينه و عصاره جلبک‎هاي دريايي تأثير به سزايي در رشد گياه گندم دارد. كاربرد اسيدهاي آمينه در شرايط تنش‎هاي سرمايي در زمان پنجه زني به ميزان 1 تا 2 ليتر در هكتار به صورت محلول پاشي براي كاهش خسارت سرما توصيه مي‎شود. اين تركيبات براي مقابله با تنش‎هاي خشكي و يا شوري نيز توصيه مي‎گردند.

کاربرد کودهاي زیستی در زراعت گندم

كودهاي زيستي به مواد جامد (عمدتاً پودري)، مايع و يا در برخي موارد ژله مانند اطلاق مي‎شود كه تركيبي است از يک ماده نگه دارنده كه با جمعيت انبوه از يک يا چند نوع ميكروارگانيزم مفيد خاکزي و يا فرآورده متابوليک آن‎ها تركيب و فرموله شده است و به منظور تأمين عناصر غذايي مورد نياز گياهان و يا افزايش رشد و عملكرد آن‎ها استفاده مي‎شوند. انواع متفاوتي از كودهاي زيستي امروزه در دنيا معرفي شده است كه توسط كشاورزان براي كشت غالت به ويژه گندم مورد استفاده قرار مي‎گيرد. كودهاي زيستي حاوي باكتري‎هاي محرک رشد گياه مي‎باشند. باكتري هايي مانند سودوموناس، فالوباكتريوم، باسيلوس، ازتوباكتر و آزوسپيريلوم از انواع شناخته شده باكتري‎هاي محرک رشد گياه مي‎باشند. باكتري‎هاي محرک رشد گياه به وسيله مكانيسم‎هاي مختلف، بطور مستقيم و يا غير مستقيم رشد گياهان را افزايش مي‎دهند. نحوه مصرف كودهاي زيستي محرک رشد گندم بستگي زيادي به نوع فرمولاسيون آن‎ها دارد. اين كودها عموماً به شكل مايع و يا پودري و به ندرت به صورت گرانول توليد مي‎شوند.