آشنایی با کودهای روی

عوامل موثر بر قابلیت استفاده از روی

pH خاک: قابلیت استفاده از روی با افزایش pH کاهش می‎یابد. اکثر موارد کمبود روی ناشی از pH، در خاک‎های خنثی و آهکی دیده می‎شود.

مواد آلی خاک: Zn²⁺ کمپلکس‎های پایدار با ترکیبات آلی با وزن مولکولی زیاد (برای مثال لیگنین، اسیدهای هیومیک و فولویک) تشکیل می‎دهد. این کمپلکس‎ها می‎توانند محلول یا نامحلول باشند. با تشکیل کمپلکس‎های نامحلول، قابلیت استفاده از روی کاهش می‎یابد مثل حالتی که در خاک‎های هوموسی و پیت‎ها دیده می‎شود.

شرایط اقلیمی: کمبود روی بیشتر در فصول سرد و مرطوب اتفاق می‎افتد و با گرم شدن هوا ناپدید می‎شود.

حالت غرقاب: وقتی خاک غرقاب می‎شود، غلظت بسیاری از عناصر افزایش می‎یابد ولی غلظت روی زیاد نمی‎شود.

شرایط خاکی که  منجر به کمبود روی در محصولات زراعی می شود عبارتند از:

• غلظت پایین روی کل (مانند خاک‎های شنی)
• خاک‎های با pH پایین، مواد مادری بسیار هوادیده و حاوی مقدار کم روی کل (مانند خاک‎های مناطق گرمسیری)
• خاک‎های حاوی کربنات کلسیم زیاد (مانند خاک‎های آهکی)
• خاک‎های با pH خنثی یا قلیایی (مانند خاک‎هایی که به شدت آهک دهی شده‎اند یا خاک آهکی)
• خاک‎های شور با غلظت نمک زیاد
• خاک‎های با فسفات بالا

منابع کوی روی

روی (Zn) آلی: اغلب فضولات حیوانی حاوی مقدار کمی روی قابل استفاده می‎باشند. که مقدار آن معمولا بین 0.05-0.01 درصد است. با اضافه کردن مقدار زیادی کود دامی مقدار کافی روی قابل استفاده گیاه تامین می‎شود. در نتیجه اضافه کردن روی به جیره غذایی حیوانات و مخلوط کردن کودهای دامی که به مزرعه اضافه می‎شود، روی قابل استفاده گیاهان به مقدار زیادی افزایش می‎یابد. فایده اولیه استفاده از ضایعات آلی، افزایش مواد آلی خاک است که به دنبال آن تشکیل کلات‎های طبیعی سبب افزایش غلظت روی محلول و قابلیت استفاده برای گیاهان می‎شود.

روی (Zn) معدنی: سولفات روی (ZnSO₄) رایج‎ترین منبع کودی روی می‎باشد هر چند که استفاده از کلات آن، رو به گسترش است. منابع معدنی روی کودهای مناسبی هستند زیرا تا حدودی در خاک محلول می‎باشند. میزان کوددهی روی بستگی به نوع گیاه، منبع روی، روش مصرف و شدت کمبود روی دارد.

جدول 1: منابع کودی روی