مقاله آشنایی با کودهای مس

غلظت مس (Cu) در پوسته کره زمین بطور متوسط بین ppm 50-70 می‎باشد. سنگ‎های آذرین حاوی ppm 10-100 مس بوده در حالی که سنگ‎های رسوبی بین ppm 4-45 مس دارند. غلظت مس در خاک‎ها بین ppm 1-40 و میانگین حدود ppm 9 می‎باشد. مقدار کل مس در خاک‎های مبتلا به کمبود ممکن است ppm 1-2 باشد. مالاکیت و فریت کانی‎های اولیه مهم مس هستند. کانی‎های ثانویه مس شامل اکسیدها، کربنات‎ها، سیلیکات‎ها، سولفات‎ها، و کلریدها می‎باشند ولی بیشتر آن‎ها به دلیل حلالیت زیاد در خاک حضور ندارند.

عوامل موثر بر قابلیت استفاده از مس

pH خاک: مقدار مس محلول با افزایش pH کاهش می‎یابد که علت آن کاهش حلالیت کانی‎ها و افزایش جذب سطحی است.

بافت خاک: پتانسیل کمبود مس، در خاک‎های به شدت شسته شده با بافت شنی حداکثر است.

روابط متقابل با سایر عناصر غذایی: غلظت بالای روی، آهن و فسفر در محلول خاک جذب مس توسط ریشه‎ها را کاهش داده و کمبود مس را تشدید می‎نماید. افزایش میزان رشد در نتیجه مصرف نیتروژن یا سایر عناصر در مقایسه با مقدار جذب مس بیشتر است، که این موضوع باعث رقیق شدن غلظت مس در گیاه می‎شود. همچنین افزایش غلظت نیتروژن در گیاه انتقال مس از اندام‎های مسن به اندام‎های جوان را محدود می‎کند.

منابع کودی مس

مس آلی: هر چند ضایعات حیوانی حاوی مقدار کمی مس قابل جذب می‎باشند (0.03 – 0.002 درصد) ولی غلظت بالایی از مس در کود خوک به دلیل اضافه کردن مس به جیره غذایی این حیوان مشاهده می‎شود. بنابراین، مصرف مداوم این کود ممکن است غلظت‎های سمی مس را در خاک به وجود آورد بخصوص اگر گیاهان حساسی مانند بادام زمینی کشت شوند. برای اکثر کود‎های دامی، اضافه کردن مقادیر متوسط این کودها به خاک مقدار کافی مس قابل جذب را برای گیاهان فراهم می‎کند.

مس معدنی: منبع مهم و متداول مس سولفات مس (CuSO4.5H2O) می‎باشد هر چند که اکسید مس (CuO)، مخلوط CuSO4 و Cu(OH)2 و کلات‎های مس نیز استفاده می‎شوند. سولفات مس در آب محلول بوده و قابل اختلاط با سایر کودهای دیگر می‎باشد. مصرف خاکی و محلول پاشی مس هر دو موثرند ولی مصرف خاکی رایج‎تر است. کارایی کودهای مس با مخلوط کردن آن‎ها با خاک اطراف ریشه یا با مصرف نواری نزدیک ردیف کاشت، افزایش می‎یابد. کاربرد مس می‎تواند وقتی فعالیت ریشه‎ها به دلیل شرایط رطوبت کم و زیاد در خاک‎ها، بیماری‎های ریشه، سمیت و کمبود عناصر غذایی محدود می‎شود تاثیر چندانی نداشته باشد. اثر باقی‎مانده مس می‎تواند بسته به نوع خاک، گیاه و میزان مصرف مس دو سال یا بیشتر وجود داشته باشد.

جدول 1: منابع کودی رایج مس

منبع

درصد مس

سولفات مس

25

سولفات مس با یک مولکول آب

35

استات مس

32

آمونیوم فسفات مس

32

کلات مس

13

مس آلی

کمتر از 0.5

 

 

Havlin, J. L., Tisdale, S. L., Nelson, W. L., & Beaton, J. D. (2016). Soil fertility and fertilizers. Pearson Education India.

Yruela, I. (2005). Copper in plants. Brazilian Journal of Plant Physiology, 17(1), 145-156.

Yruela, I. (2009). Copper in plants: acquisition, transport and interactions. Functional Plant Biology, 36(5), 409-430.